Historiek van de specifieke lerarenopleiding

Toen in 2003 het parlement de beslissing nam om het Vlaamse hoger onderwijs te herstructureren en de bachelor-master structuur in te voeren, werd besloten de lerarenopleidingen hier deels buiten te houden.

De graduaten die aan de hogescholen ingericht werden en leidden tot het diploma van gegradueerde voor het kleuteronderwijs, het lager onderwijs of het secundair onderwijs groep 1, werden omgevormd tot bacheloropleidingen in het onderwijs.

   
De opleiding die leidde tot het getuigschrift pedagogische bekwaamheid (GPB -> centra voor volwassenenonderwijs), de academische initiële lerarenopleiding (AILO -> universiteiten) en de initiële lerarenopleiding van academisch niveau (ILOAN -> hogescholen) werden losgekoppeld van dit dossier.

 
De opleiding Getuigschrift Pedagogische Bekwaamheid (GBP)

Sinds 1987 vervangt de Getuigschrift Pedagogische Bekwaamheid-opleiding kortweg GPB-opleiding de vroegere “normaalleergangen” of D-cursus in de Centra voor volwassenonderwijs (CVO).

De GPB-opleiding stemt zich via een flexibel modulair en deeltijds aanbod (overdag, avond, weekend) af op het profiel van volwassenen, al dan niet met een beroeps- en/of dagtaak.

 
In oorsprong bedoeld voor de opleiding van praktijkleraren van de nijverheidsscholen (D-cursus) is de GPB-opleiding sterk geëvolueerd en werd gerekruteerd uit 3 diplomaniveaus : zonder diploma secundair onderwijs, met diploma secundair onderwijs en ten slotte de hoofdgroep: met diploma hoger onderwijs (bachelors en masters).

Sinds 2002 zijn de GPB-opleidingen vanuit de reglementering op de bekwaamheidsbewijzen het equivalent van de AILO en ILOAN.

 
De Specifieke Lerarenopleiding (SLO)

Sinds het decreet van 6 december 2006 kan men in twee soorten trajecten tot leraar opgeleid worden, namelijk een geïntegreerde lerarenopleiding, waarbij gedurende de gehele opleiding een integratie van vakinhoudelijke en pedagogisch-didactische onderdelen wordt nagestreefd of een specifieke lerarenopleiding na een vakinhoudelijke basisopleiding of een beroepservaring.

Een specifieke lerarenopleiding kan in drie vormen worden aangeboden: als een aansluitende opleiding bij een vakinhoudelijke opleiding, als een ingebouwde opleiding als deel van een afstudeerrichting van een vakinhoudelijke opleiding, of als een aparte opleiding voor mensen die vanuit een beroepservaring de stap naar het lerarenberoep willen zetten.

 
Tot de geïntegreerde lerarenopleidingen behoren de professionele bacheloropleidingen: bachelor in het onderwijs: kleuter onderwijs, bachelor in het onderwijs: lager onderwijs en bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs. Het zijn allemaal opleidingen van 180 studiepunten die aan een hogeschool gevolgd kunnen worden.

 
De specifieke lerarenopleiding telt 60 studiepunten en vervangt de GPB opleiding, de initiële lerarenopleiding van academisch niveau en de initiële academische lerarenopleiding. Deze opleiding kan gevolgd worden aan een centrum voor volwassenenonderwijs, een universiteit of een hogeschool.

Deze opleidingen leiden alle tot één diploma: het diploma van leraar.

 
De specifieke lerarenopleiding omvat een theoretische component en een praktijkcomponent van telkens 30 studiepunten.

• De theoretische component
  In de specifieke lerarenopleiding verwerft de aspirant-leraar enerzijds een aantal competenties middels eerder theoretische opleidingsonderdelen, zowel van pedagogische als van (vak)didactische aard.

• De praktijkcomponent
  De praktijkcomponent omvat het geheel van praktijkgerichte onderwijsactiviteiten; de stage is daarvan het meest bekende onderdeel. De sterke toename van het aandeel van de praktijk in de SLO moet studenten de mogelijkheid geven om al tijdens de opleiding ondergedompeld te worden in het beroep, en zo beter voorbereid voor de klas te staan.

   
Lio baan

Het is ook mogelijk de praktijkcomponent te vervullen in een LIO baan (leraar in opleiding baan). Een LIO laat toe dat een aspirant-leraar via een leerwerktraject – een inservicestage - de basiscompetenties voor leraren ontwikkelt.

De praktijkcomponent wordt in een LIO-baan ingevuld door 500 uren-leraar (of lesuren, leraarsuren of lestijden afhankelijk van het onderwijsniveau) op jaarbasis.

Het decreet laat toe dat indien de LIO er niet in slaagt deze 500 uren te presteren, de inservicestage kan worden aangevuld met gewone preservicetraining. Een LIO-baan slaat de brug tussen de lerarenopleiding en de school. De aspirant-leraar wordt begeleid door een mentor van de school waar hij/zij werkt en door de lerarenopleiding waar hij/zij les volgt. De lerarenopleiding blijft de eindverantwoordelijke voor de diplomering.
   

Expertisenetwerk en regionaal platform voor de lerarenopleiding   
In het decreet op de lerarenopleiding wordt samenwerking tussen de verschillende aanbieders van de lerarenopleiding gefaciliteerd door de mogelijkheid om een expertisenetwerk of een regionaal platform voor lerarenopleiding te vormen.

Momenteel zijn er vier expertisenetwerken en één regionaal platform:

- het Brussels Expertisenetwerk (BEO)

- het Expertisenetwerk Lerarenopleidingen Antwerpen (Elant)
- het Expertisenetwerk Lerarenopleidingen AUGent
- het Expertisenetwerk "School of Education" Associatie K.U.Leuven
- het Regionaal Platform Lerarenopleiding Limburg NOvELLe

De vier expertisenetwerken en het regionaal platform hebben een beheersovereenkomst met de Vlaamse overheid en ontvangen financiering voor hun werkzaamheden. De beheersovereenkomst geeft de expertisenetwerken en het regionaal platform onder meer taken op vlak van interne kwaliteitszorg, stageregistratie en vakdidactiek. 

CVO PANTA RHEI de Avondschool maakt deel uit van het expertisenetwerk Lerarenopleidingen van de Associatie Universiteit Gent (AUGent)